Përgatiti: Aleksandër NDOJA
Historia e njerëzimit ka dëshmuar shumë herë se rreziku për shoqëritë nuk vjen vetëm nga pushtetet që abuzojnë me forcën e tyre, por edhe nga turma apo grupime që, në emër të një kauze, fillojnë të mohojnë të drejtën e tjetrit për të menduar ndryshe.
Në çdo periudhë historike ka ekzistuar një vijë e hollë mes kritikës politike dhe linçimit. Kritika është pjesë e demokracisë; linçimi është shenjë e dobësimit të saj. Kritika kërkon argument, ndërsa linçimi kërkon heshtjen e tjetrit.
Në javët e fundit, duke ndjekur me vëmendje zhvillime të caktuara politike dhe protestat në Tiranë, por sidomos reagimet në rrjetet sociale dhe hapësirat mediatike, është vënë re një fenomen shqetësues: sulme të ashpra ndaj individëve që jo domosdoshmërisht janë kundër një kauze të caktuar, por që shprehin rezerva për mënyrën e sjelljes, gjuhën apo format e protestës.
Në shumë raste, përmes adresave të ndryshme online, disa prej të cilave pretendohet se janë krijuar posaçërisht për fushata masive denigrimi, gjuha ka kaluar kufijtë e debatit politik. Nuk kemi parë vetëm kundërshtime ndaj figurave publike, por edhe sulme personale, fyerje familjare dhe etiketime që nuk kanë lidhje me argumentin.
Kjo dukuri nuk është e re. Historia tregon se shumë lëvizje politike, sidomos në periudha kur synonin marrjen ose konsolidimin e pushtetit, kanë përdorur si armë kryesore jo vetëm programin e tyre, por edhe shkatërrimin moral të kundërshtarit.
Që në Athinën e lashtë ekzistonte një praktikë e njohur si ostracizmi. Qytetarët mund të votonin largimin politik të figurave me ndikim, të cilat konsideroheshin si kërcënim për rendin politik. Edhe pse në atë kohë nuk ekzistonin mediat moderne, mekanizmi psikologjik ishte i ngjashëm: krijohej ideja se një individ duhej larguar jo domosdoshmërisht për një krim konkret, por sepse perceptohej si “i rrezikshëm”.
Një nga shembujt më domethënës është figura e Sokratit, i cili përpara dënimit të tij u përball me një proces të gjatë diskreditimi publik. Ai nuk u dënua sepse kishte ushtri apo pushtet, por sepse ndikonte te mendimi i të rinjve dhe sfidonte bindjet e kohës.
Shekuj më vonë, të njëjtin mekanizëm e pamë në forma shumë më ekstreme.
Gjatë Revolucionit Kulturor në Kinë (1966–1976), nën udhëheqjen e Mao Zedong, të ashtuquajturat Garda të Kuqe u përdorën për të sulmuar intelektualë, profesorë, shkrimtarë dhe figura kulturore. Shumë prej tyre u poshtëruan publikisht, u etiketuan si “armiq të revolucionit” dhe u shndërruan në objekt të turpërimit kolektiv.
Një tjetër shembull është periudha e Spastrimeve të Mëdha në Bashkimin Sovjetik gjatë drejtimit të Joseph Stalin. Përmes propagandës u krijua figura e “armikut të popullit”. Shpesh mjaftonte të ishe i pavarur në mendim, me ndikim shoqëror ose me autoritet intelektual që të bëheshe objekt dyshimi dhe sulmi.
Edhe në kohët moderne, mënyrat kanë ndryshuar, por logjika mbetet e njëjtë. Sot nuk përdoren gjithmonë gjykatat politike apo turmat në rrugë; shpesh përdoren rrjetet sociale, fushatat e organizuara të sulmit dhe deformimi i figurës së kundërshtarit.
Kjo njihet si:
- fushatë denigruese (character assassination);
- linçim mediatik;
- delegjitimim publik;
- makineri propagande.
Formula është pothuajse gjithmonë e njëjtë:
Së pari, një individ apo grup identifikohet si pengesë. Pastaj nuk sulmohet më argumenti i tij, por karakteri personal. Në fund, synohet që publiku të mos dëgjojë më atë që thotë, por vetëm mënyrën se si është etiketuar.
Kjo është arsyeja pse shoqëritë demokratike duhet të jenë të kujdesshme jo vetëm ndaj pushtetit që abuzon me forcën, por edhe ndaj turmave që, duke besuar se mbrojnë një kauzë të drejtë, fillojnë të përdorin të njëjtat metoda që dikur kritikonin.
Një demokraci nuk matet vetëm me numrin e njerëzve që dalin në shesh. Ajo matet edhe me aftësinë për të toleruar zërin ndryshe brenda vetë një kauze.
Sepse shpesh historia ka treguar se ata që sot kërkojnë të heshtin një mendimtar, një gazetar, një intelektual apo një kundërshtar politik, nesër mund të përballen vetë me të njëjtën logjikë.
Në fund, mbetet gjithmonë e vlefshme një ide e vjetër:
Kur nuk mund ta mposhtësh argumentin, përpiqesh të sulmosh atë që e thotë. Por shoqëritë e shëndosha nuk ndërtohen mbi heshtjen e kundërshtarit, ndërtohen mbi aftësinë për ta dëgjuar edhe atë.
@2017 – Pirusti News. Te gjitha te drejtat te rezervuara.
“Të gjitha të drejtat e këtij materiali jane pjesë ekskluzive e patjetersueshme e “pirustinews.com” sipas ligjit nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit” dhe të drejta të tjera të lidhura me to”.
Ndalohet kategorikisht kopjimi apo tjetërsimi etj, pa autorizimin e administratorit të “pirustinews.com”, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të ligjit 39/2016”.
Lejohet çdo shperndarje ne profile te ndryshme sipas deshires se gjthesejcilit qe e gjykon te arsyeshme.
Administrator
Aleksandër NDOJA