“.. Është e provuar se deri në vitin 1846 asnjë pikë ujë nuk derdhej në lumin e Bunës siç ndodh sot. Por pikërisht në këtë vit, pra në vitin 1846, një përmbytje e madhe gati apokaliptike bëri që Drini të ndahej në dy pjesë, njëra të derdhej në Bunë e pjesa tjetër të vijonte në shtratin e natyrshëm të saj…”
Ka qenë një ditë mjaft intensive sot në “black-point-et” mjedisore të qytetit historik të Lezhës. Natyra vetë është treguar bujare më këtë rajon të cilit i ka lënë në dispozicion një gjatësi të konsiderueshme lineare bregdetare, por edhe lumenjtë që derdhën në detin Adriatik, duke kaluar nëpër hapësirat mes malesh e fushave të kësaj treve.
Ekspedita njohëse dhe promovuese e situatave dhe mundësive, është organizuar nga Projekti “BaQe Aktive” (Bashkë për Qeverisje të Gjelbër Aktive) me përfaqësues z. Mark Ruçi, Administrator i shoqatës “Qendra per zhvillim dhe Integrim” me qender ne Rubik, dhe z. Angelo Gjoka, kordinator për ndërtimin e kapaciteteve pranë Anttarc –Tiranë.
Ajo çfar natyra e kishte rregulluar përmes ligjeve të rrepta të saj, është çrregulluar nga nga dora e njeriut ndër dekada. Kjo ka bërë që deti të vijojë të “gllabërojë” tokën me 20 metra çdo vit, ndërsa mund të provohet lehtësisht përmes “google earth” se vetëm 10 vjetëshin e fundit uji i kripur ka bërë pronë të vetën të paktën 200 metra, në thellësi të tokës.
Por pak e dinë se lumi Drin dikur kalonte i plotë në shtratin e tij mespërmes Lezhës për tu ndalur në detin Adriatik, pikërisht ku egërsia e tashmë e tij kundër tokës është më e theksuar se kurrë. Është e provuar se deri në vitin 1846 asnjë pikë ujë nuk derdhej në lumin e Bunës siç ndodh sot. Por pikërisht në këtë vit, pra në vitin 1846 një përmbytje e madhe gati apokaliptike bëri që Drini të ndahej në dy pjesë, njëra të derdhej në Bunë e pjesa tjetër të vijonte në shtratin e natyrshëm të saj.
Por në vitin 1950 gjatë punës për sistemimin e fushës së Zadrimës për të shpëtuar nga përmbytjet, shteti i kohës e derivoi drejt lumit Buna edhe pjesën tjetër të Drinit, duke e kthyer shtratin e tij historik në një kanal vaditës apo kullues. Kjo bëri që ndër vite të mos derdheshin në detë prurjet e shumta interte të cilat do të mbanin atë nën kontroll nga dallgët e tij.
Si për t’i vënë kapakun kësaj sjellje anti-natyrë, më vonë ndërtohet edhe diga e Spatharit në Vaun e Dejës e cila minimizoi në kufinjtë ekstremë rrjedhjen e ujit mbi shtratin e Drinit duke cënuar rëndë bio-diversitetin dhe ligjësi të tjera të natyrës.
Po si e shikon zgjidhjen e këtij problem specialist i mirënjohur i biodiversitetit dhe natyrës, z. Jak Gjinaj.
Në prononcimin e tij për gazetarët e qarkut Lezhë, z. Jak Gjinaj thotë se situata tashmë është alarmante dhe duhet me çdo kusht të shpëtohet toka e cila është e rrezikuar seroizisht nga deti. Madje nëse do të vijojnë këto ritme negativiteti, shumë shpejt do të shuhet edhe Laguna e Kune Vainit, pasi toka ndarëse mes detit dhe lagunës është paksësuar dhe një ditë deti mund të bashkohet me lagunën, duke e suprimuar totalisht atë.Gjinaj thotë se duhet të merren masa për ndërtimin e dallgëthyesve sipas standarteve ndërkombëtare, duke lënë dritare komunikuese në mes pritës së betonit, që të mundëesohet amortizimi i veprimit të dallgëve të fuqishme. Gjithashtu duhet që të hidhen sa më shumë inertë në bregdet, ato inerte që e pranojnë vegjetacionin, ndërkohë që të synohet mbjellja e bimësisë vegjetative, jo si disa pisha që janë mbjellur në mënyrë të pa studiuar shumë vite më parë, të cilat i morën dallgët sepse rrënjet e tyre nuk ishin thellë pasi nuk mund të zhvilloheshin nga përmbajtja kripore e tokës ku u mbjellën.
Por më e rëndësishmja për z. Jak Gjinaj është që të krijohet një marrëveshje që diga e Spatharit të garantojë lëshimin të paktën 20-30 m3/sekondë ujë me qëllim rivitalizimin e shtratit të lumit Drin, pasi kjo do të bënte që rrjedha të tërhiqte në mënyrë periodike masen e inerteve pergjate shtratit te tij, për ti shkarkuar në bregun e detit, aty ku lumi derdhet në detin Adriatik.
Gazetarët bënë pyetje të shumta që morën përgjigje mjaft të kualifikuara nga stafi udhëheqës i kësaj ekspedite njohëse dhe promovuese, të pikave në rrezik mjedisor në këtë qytet.
Aleksandër Ndoja
@2017 – Pirusti News. Te gjitha te drejtat te rezervuara.
“Të gjitha të drejtat e këtij materiali jane pjesë ekskluzive e patjetersueshme e “pirustinews.com” sipas ligjit nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit” dhe të drejta të tjera të lidhura me to”.
Ndalohet kategorikisht kopjimi apo tjetërsimi etj, pa autorizimin e administratorit të “pirustinews.com”, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të ligjit 39/2016”.
Lejohet çdo shperndarje ne profile te ndryshme sipas deshires se gjthesejcilit qe e gjykon te arsyeshme.
Administrator
Aleksandër NDOJA