Përgatiti: Aleksandër NDOJA
Marianne Graf, një shtetase austriake, njihet si një figurë e heshtur, por me vepra të mëdha në ndihmë të shqiptarëve, sidomos në zonat e thella të veriut. Veprat e saj nuk janë thjesht ndihma materiale, por edhe ndërtime simbolike të kujtesës historike dhe shpirtërore, si në rastin e Kodër Spaçit.
Prej ditës së sotme Ajo ka ngritur një memorial me statujën e “Zojës së Hirësisë” në vendin ku ndodheshin 7 kisha të dikurshme dhe afër ish-burgut famëkeq të Spaçit – një vend simbol i vuajtjeve të mëdha gjatë diktaturës komuniste.
Ky akt ka simbolikën e reflektimit dhe shërimit – një përpjekje për të kthyer një vend të mallkuar, siç thuhet në tekst, në një hapësirë shprese, kujtese dhe rilindjeje shpirtërore.
Në Mirditë e ndoshta më gjerë gjithnjë e më shumë po prevalon mendimi se Marianne Graf krahasohet me Edith Durham, një nga personalitetet e huaja më të dashura nga shqiptarët për mbështetjen dhe dokumentimin që i bëri kulturës dhe historisë shqiptare në fillim të shekullit XX. Por ndryshe nga Durham, e cila la një trashëgimi me fjalë dhe dokumente, Marianne Graf po lë vepra të prekshme – shkolla, qendra shëndetësore, memoriale.
Në këtë aspekt pikërisht sot, Marianne Graf në profilin e saj citon:
Ju lutem ndani – Bitte teilen
Hyrja prekëse e statujës së ” Zoja jonë e Hirësisë ” në memorial, e shoqëruar me këngë dhe bekim, si dhe një këngë gospel që jehoi në të gjithë botën, ku njerëzit kishin ikur nga dhuna dhe kushtet çnjerëzore. Dëshira e çmuar e shumë njerëzve u bë realitet: Në një vend që e konsideronin të mallkuar, të mund të ngrihej një memorial reflektimi dhe shërimi. Faleminderit donatorëve austriakë! Faleminderit miqve tanë austriakë për mbështetjen e tyre, e cila u mundësoi miqve tanë shqiptarë të përjetonin një orë prekëse në një nga vendet më të dhimbshme në Shqipëri….përfundon Graf.
Një pasaportë shkurtimisht e Marianne Graf, për aktivitetin e saj në Shqiperinë e Epërme.
- Memoriali në Spaç
Në vendin e ish-burgut famëkeq të Spaçit, ku gjatë diktaturës komuniste u burgosën dhe u torturuan mijëra të pafajshëm, Marianne Graf ka ngritur një memorial reflektimi dhe shërimi. Ky memorial përfshin një statujë të “Zojës së Hirësisë” dhe shërben si një vend për lutje dhe kujtesë historike, duke u kthyer në një simbol të rëndësishëm për të gjithë shqiptarët.
-
Info-Kulla në Rubik
E hapur në vitin 2017, Info-Kulla është një qendër turistike dhe muze etnografik që prezanton historinë, kulturën dhe natyrën e Mirditës. Kjo qendër, e krijuar me iniciativën e Marianne Graf në bashkëpunim me Bashkinë Mirditë, synon të zhvillojë ekonominë lokale përmes promovimit të ekoturizmit dhe trashëgimisë kulturore.
-
Rrjeti i shtigjeve turistike
Në bashkëpunim me Bashkinë Mirditë dhe partnerë të tjerë, Marianne Graf ka kontribuar në krijimin e një rrjeti shtigjesh turistike që përfshijnë zona si Rubiku, Marubi, Kalaja e Lashtë dhe të tjera. Këto shtigje synojnë të promovojnë turizmin e qëndrueshëm dhe të ofrojnë mundësi për eksplorimin e natyrës dhe kulturës vendase.
-
Projekte për zhvillimin rural
Përmes programit ALTER dhe bashkëpunimit me organizata lokale, Marianne Graf ka mbështetur zhvillimin rural në Mirditë, duke përfshirë nisma për bujqësinë, bletarinë dhe fuqizimin e komuniteteve lokale. Këto projekte synojnë të përmirësojnë jetesën e banorëve dhe të nxisin zhvillimin ekonomik të zonës.
Marianne Graf ka botuar një sërë veprash që pasqyrojnë përkushtimin e saj ndaj Shqipërisë dhe rajonit më gjerë. Këto botime përfshijnë albume fotografike, libra për fëmijë dhe ese reflektuese, të cilat theksojnë trashëgiminë kulturore, natyrën dhe përvojat njerëzore në Shqipëri.
Disa nga botimet e saj më të njohura janë:
- “Albanien nördlich des Shkumbin” (2003): Një album fotografik që dokumenton Shqipërinë veriore, duke u fokusuar në kulturën dhe natyrën e saj.
- “Northern Albania, From Petrela to Jezerca” (2006): Një guidë që përshkruan peizazhet dhe historinë e Shqipërisë veriore.
- “Central Northern ALBANIA Biodiversitet” (2021): Një libër që eksploron biodiversitetin në Shqipërinë veri-qendrore, i botuar në tre gjuhë: shqip, anglisht dhe gjermanisht.
- “Divjakë-Karavasta – ALBANIA’S world-class natural treasure trove” (2024): Një libër që thekson rëndësinë ekologjike të parkut kombëtar Divjakë-Karavasta.
- “MIRDITA” (2025): Një vepër që prezanton historinë, traditat dhe natyrën e rajonit të Mirditës.
- “Së bashku në shërbim të botës sonë të bukur” (2022): Një libër për fëmijë që inkurajon dashurinë për natyrën dhe bashkëpunimin ndërmjet njerëzve.
Këto botime janë dëshmi e përkushtimit të Marianne Graf ndaj ruajtjes dhe promovimit të trashëgimisë kulturore dhe natyrore të Shqipërisë.
@2017 – Pirusti News. Te gjitha te drejtat te rezervuara.
“Të gjitha të drejtat e këtij materiali jane pjesë ekskluzive e patjetersueshme e “pirustinews.com” sipas ligjit nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit” dhe të drejta të tjera të lidhura me to”.
Ndalohet kategorikisht kopjimi apo tjetërsimi etj, pa autorizimin e administratorit të “pirustinews.com”, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të ligjit 39/2016”.
Lejohet çdo shperndarje ne profile te ndryshme sipas deshires se gjthesejcilit qe e gjykon te arsyeshme.
Administrator
Aleksandër NDOJA