Përgatiti Aleksandër NDOJA-
Prej disa orësh ka dalë në qarkullim një ndër këngët më të reja epiko-legjendare, kushtuar Carajve të Selitës në Mirditën verilindore. Kënga gjithnjë e më shumë po korr sukes, ndërsa për ta kuptuar më mirë mesazhin që përcillet bisesova me autorin e tekstit Bajram Cara dhe më pas kam realizuar këtë përcjellje për të kuptuar më qartë historinë që përcillet mes vargjeve.
Këngëtarët si Kol Zefi dhe Agim Picaku, të njohur për interpretimin e këngëve epike e patriotike, e ngritën tekstin në një nivel të lartë emocional dhe kombëtar, duke e bërë pjesë të trashëgimisë kulturore të gjallë.
Kjo poezi-këngë me titull “Cara i Shqipës” është një himn epik dhe historik, kushtuar fisit të njohur të Carajve nga Selita e Mirditës, me theks të veçantë mbi kontributin e tyre në lirinë dhe identitetin kombëtar shqiptar ndër shekuj. Poezia përshkon historinë dhe heroizmin e këtij fisi që nga kryengritjet kundër Perandorisë Osmane e deri tek lufta çlirimtare e Kosovës në vitet ’98-’99, duke u bërë një mozaik krenarie, kujtese dhe trashëgimie kombëtare.
Forma e vargut është popullore, epike, me ndikime të theksuara nga kultura folklorike e veriut shqiptar, sidomos e zonës së Mirditës.
Vargjet janë të thjeshta në ndërtim por të ngarkuara me emocion dhe pathos kombëtar. Gjuha përdor toponime dhe figura historike reale, duke përforcuar ndjesinë e autenticitetit dhe verifikueshmërisë historike.
Refreni vepron si një motiv përsëritës, që i jep forcë epike këngës dhe thekson mesazhin qendror: Carajt nuk e njohin frikën, nuk janë dorëzuar kurrë.
Kjo këngë është një kronikë heroike që lidh tre figura përfaqësuese të Carajve:
Dervish Cara – një figurë historike e njohur, udhëheqës i kryengritjes së vitit 1843–1844 kundër Perandorisë Osmane, i cili sfidoi tatimet dhe sundimin osman, duke e paraqitur si një ikonë të rezistencës popullore dhe krenarisë shqiptare.
Dali Cara – figurë më pak e njohur për publikun e gjerë, por në poezi paraqitet si mbrojtës i trojeve, një strateg që “kthen ushtrinë me gjithë taborre”, simbol i forcës ushtarake dhe drejtësisë tradicionale.
Indrit Cara – dëshmor i lirisë, pjesëtar i UÇK-së, i rënë në luftën për çlirimin e Kosovës kundër ushtrisë serbe më 1999. Në poezi, ai është paraqitur si më i riu por i barabarti në lavdi, dëshmi që gjakimi për liri vazhdon në gjak brez pas brezi.
“Mos ki dert Cara i Selitës / Nuk ja njohe fytyrën frikës…”
– një varg që përsërit mesazhin e trimërisë së pathyeshme të Carajve dhe shpirtit të tyre luftarak.
“Pyet Pashtriku n’shkam t’kavajës / Mi ço fjalë Indrit Carës…”
…kënga krijon një urë midis Mirditës dhe Kosovës, duke i dhënë një dimension pan-shqiptar dhe duke përforcuar identitetin kombëtar që kapërcen kufijtë politikë.
“Vjen prej Londre asaj ane” – një shenjë e diasporës shqiptare, e cila jo vetëm ruan identitetin, por edhe kthehet për të luftuar për të, sikundër bëri Indrit Cara.
Shqiponja (Shqipja) është metaforë për lirinë, krenarinë kombëtare dhe qëndresën, ndërsa Kulla është simbol i identitetit tradicional, rezistencës dhe nderit të fisit.
“Nuk dorëzohen kullat tona” – një metaforë për pamposhtjen morale dhe fizike të Carajve.
“Tre vllazni” – përfaqësojnë unitetin familjar dhe kombëtar, përtej kohës, vendit apo pushtuesve.
Kjo këngë shkon përtej vargut – ajo edukon, kujton dhe frymëzon. Është një formë poezie epike kombëtare moderne, e cila ruan të gjitha tiparet e kângëve të kreshnikëve por i përshtatet edhe kohës moderne përmes përfshirjes së figurave si Indrit Cara.
“Cara i Shqipes” është një poezi-këngë që bën bashkë histori, heroizëm dhe identitet kombëtar, me një mesazh të qartë: Shqiptarët nuk dorëzohen, e Carajt janë simboli i qëndresës shekullore. Nga Dervish Cara te Indrit Cara, vjen një mesazh brezash që gjaku i shqipes nuk shuhet, por ringjallet me çdo thirrje për liri.
@2017 – Pirusti News. Te gjitha te drejtat te rezervuara.
“Të gjitha të drejtat e këtij materiali jane pjesë ekskluzive e patjetersueshme e “pirustinews.com” sipas ligjit nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit” dhe të drejta të tjera të lidhura me to”.
Ndalohet kategorikisht kopjimi apo tjetërsimi etj, pa autorizimin e administratorit të “pirustinews.com”, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të ligjit 39/2016”.
Lejohet çdo shperndarje ne profile te ndryshme sipas deshires se gjthesejcilit qe e gjykon te arsyeshme.
Administrator
Aleksandër NDOJA