Nga Aleksandër NDOJA
Në një kohë kur fjala publike në Shqipëri është bërë më e nxehtë se kurrë, por gjithnjë e më pak ndriçuese, dalja e vëllimit të gjashtë të librit “Një tomografi e politikës së sotme shqiptare” të autorit Zef Ndreka përbën një moment të veçantë reflektimi. Me nëntitullin “Analiza, përsiatje, reagime”, ky libër nuk është një kronikë e zakonshme politike, por një akt i ndërgjegjes qytetare. Autori, i njohur për qasjen e tij të matur dhe të paanshme ndaj zhvillimeve të vendit, vijon misionin që ka nisur vite më parë: të lexojë realitetin politik shqiptar me sytë e arsyes, jo të pasionit, dhe të dokumentojë simptomat e një trupi politik që ende nuk ka gjetur shërimin e vet.
Metafora e tomografisë
Titulli i zgjedhur nga Ndreka nuk është rastësor. Fjala “tomografi”, e huazuar nga mjekësia simbolizon vështrimin në thellësi, kërkimin e shkaqeve të brendshme të sëmundjes, jo të shenjave sipërfaqësore. Kjo është edhe mënyra si ai e sheh politikën: si një trup që mund të kuptohet vetëm përmes analizës së imët të shtresave të brendshme. Në vend që të merret me akuza apo me polemikë, autori depërton në strukturën morale dhe funksionale të politikës shqiptare, për të zbuluar çfarë e mban atë të sëmurë.
Sipas tij, ajo që quhet “krizë politike” nuk është një episod, por një simptomë e një sëmundjeje kronike që nis nga mungesa e përgjegjësisë dhe mbaron te mungesa e moralit. Politika jonë, thotë Ndreka, ka humbur raportin me qytetarin dhe është shndërruar në sistem vetëruajtjeje për oligarkë, klientela dhe liderë të përjetshëm.
Trupi i sëmurë i pushtetit
Në “tomografinë” e tij, Ndreka rendit me kujdes shenjat që tregojnë degradimin e organizmit politik shqiptar: mungesën e meritokracisë, rënien e etikës publike, dobësimin e institucioneve dhe amullinë qytetare. Përmes analizave të datuara e të ndërtuara në vijimësi, libri krijon një tablo të qartë të tranzicionit të stërzgjatur shqiptar, i cili siç e përkufizon autori është mbajtur gjallë nga treshja Berisha–Meta–Rama, që kanë ushqyer një sistem të pandëshkueshmërisë së ndërsjellë.
Në këtë kuptim, Ndreka nuk është thjesht komentues, por mjek i ndërgjegjes publike. Ai vendos diagnozën pa mllef, me gjuhë të matur e me qëllim ndriçues: të tregojë se sëmundja nuk shërohet me propagandë, por me ndryshim kulture. Dhe se, për sa kohë pushteti mbetet qëllim në vetvete, shoqëria do të mbetet pacient.
Fjala si diagnozë
Një nga virtytet më të dukshme të këtij libri është mënyra si autori përdor fjalën. Nuk ka britma, as etiketim, por përpjekje për qartësi. Në një mjedis ku debati publik është zëvendësuar nga zhurma, Zef Ndreka e trajton analizën si një proces moral, si një formë qetësie mendore që refuzon histerinë e ditës. Ai shkruan për të kuptuar, jo për të fituar, dhe kjo e bën shkrimin e tij të qëndrueshëm në kohë.
Në një nga reflektimet e fundit të librit, ai arrin në një përfundim që vlen si sintezë për të gjithë tomografinë politike të tre dekadave të fundit:
“Politika që nuk dëgjon zërin e arsyes, dënon vetveten me përsëritje.”
Kjo fjali është thelbi i gjithë veprës një paralajmërim i qetë, por i fortë, për nevojën e një ndryshimi moral që duhet të nisë nga vetë qytetari.
Vëllimi i gjashtë: analiza në kohë reale
Në këtë botim të ri, autori shkon më tej. Ai përfshin ngjarje të kohëve të fundit nga zgjedhjet e pjesshme lokale, te dekretet presidenciale duke i lexuar si shenja të një tensioni të brendshëm mes institucioneve që ende nuk kanë mësuar të bashkëjetojnë përmes ligjit. Ndreka nuk sheh në këto episode vetëm konfliktin politik, por paaftësinë për të ndërtuar kulturën e respektit ndaj rregullit kushtetues. Kjo e bën librin jo vetëm aktual, por edhe të domosdoshëm për të kuptuar pse Shqipëria ecën me hapa të ngadaltë drejt demokracisë funksionale.
Drita që vjen nga mendimi
Në fund, “Një tomografi e politikës së sotme shqiptare” mbetet një vepër që nuk bën zhurmë, por bën dritë. Është një thirrje për kthimin te mendimi i ndershëm dhe fjala me përgjegjësi. Në një kohë kur shumë flasin për të sunduar, Zef Ndreka shkruan për të kuptuar dhe kjo e bën librin e tij jo vetëm një akt intelektual, por një akt dashurie ndaj vendit.
Në një shoqëri që shpesh harron të dëgjojë, ky libër kujton se analiza është forma më e lartë e patriotizmit. Sepse vetëm duke parë sëmundjen, mund të fillojë shërimi.
🟢 Ky shkrim botohet në kuadër të rubrikës “Libri dhe Shoqëria” në Pirusti News.
@2017 – Pirusti News. Te gjitha te drejtat te rezervuara.
“Të gjitha të drejtat e këtij materiali jane pjesë ekskluzive e patjetersueshme e “pirustinews.com” sipas ligjit nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit” dhe të drejta të tjera të lidhura me to”.
Ndalohet kategorikisht kopjimi apo tjetërsimi etj, pa autorizimin e administratorit të “pirustinews.com”, në të kundërt çdo shkelës do të mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të ligjit 39/2016”.
Lejohet çdo shperndarje ne profile te ndryshme sipas deshires se gjthesejcilit qe e gjykon te arsyeshme.
Administrator
Aleksandër NDOJA